Kinderontvoering

In Nederland vindt kinderontvoering betrekkelijk vaak plaats. Het is een ernstige kwestie met serieuze gevolgen voor alle betrokkenen. Wat is kinderontvoering eigenlijk, hoe vaak komt het precies voor en wat zijn de gevolgen?

Ontvoerd 7

Wat is kinderontvoering?

Kinderontvoering is een misdrijf. In algemene zin is het vergelijkbaar met ontvoering van een volwassene, maar dan met een minderjarige. Omdat minderjarigen formeel nog onder het gezag van hun ouder(s) of een eventuele derde bevoegde staan, is er sprake van kinderontvoering als:

  • De ene ouder het kind meeneemt zonder toestemming van de andere ouder, en/of
  • Zonder toestemming van een eventuele andere gezaghebbende partij, zoals een door de rechter aangewezen verzorger.

In de volksmond refereert kinderontvoering heel vaak aan internationale kinderontvoering. Dat is niet enkel geregeld volgens ons Wetboek van Strafrecht, maar ook volgens internationaal verdragen. Met name het Haags Kinderontvoeringsverdrag is belangrijk.

Internationale kinderontvoering

Het wettelijk kader rondom internationale kinderontvoering is voor het meeste deel geregeld in het Haags Kinderontvoeringsverdrag van 1980. Hierin staat dat er sprake is van internationale kinderontvoering indien er sprake is van drie zaken:

  • Het kind jonger is dan 16 jaar;
  • Het kind mee wordt gebracht naar, of niet wordt teruggebracht uit, een ander land zonder toestemming van een ouder met (mede)gezagsrecht of vervangende toestemming van de rechter;
  • Het kind mee wordt gebracht naar, of niet wordt teruggebracht uit, een ander land terwijl dat niet is toegestaan volgens het gezagsrecht van het land waarin het kind zijn originele verblijfplaats had.

Dit klinkt wellicht nogal onduidelijk. In de praktijk blijkt dan ook dat de definities niet altijd snel tot zekerheid leiden. Vooral de precieze interpretatie van het gezagsrecht leidt nogal eens tot conflicten.

Gezagsrecht

Het gezagsrecht is zeer belangrijk bij het begrijpen van de werking van het Haags Kinderontvoeringsverdrag. Kort gezegd is dat het recht dat bepaalt wie er zorg heeft over het kind, en vooral wie er mag bepalen waar het kind verblijft.

Het is een complexe kwestie, omdat er tal van verschillende mogelijkheden zijn. Enkele voorbeelden: zijn de ouders gescheiden, is de rechter tussenbeide geweest, of zijn er überhaupt wel ouders? Bovendien kan het gezagsrecht in elk land weer anders zijn.

Ter illustratie een voorbeeld aan de hand van het Nederlandse gezagsrecht. Let op: dit is enkel geldig indien het kind vanuit Nederland naar een ander land is meegenomen! Als de ouders getrouwd waren toen het kind werd geboren, hebben de beide ouders gezag over het kind, tenzij de rechter anders heeft besloten. Als dan bijvoorbeeld de vader het kind meeneemt naar Duitsland zonder dat hij daar toestemming voor heeft van de moeder, is er mogelijk sprake van internationale kinderontvoering.

De wil van het kind

Het is van belang op te merken dat de wil van het kind in principe niet wordt meegewogen in zaken van (inter)nationale kinderontvoering. Dat klinkt hard, maar er is ook een goede reden voor – althans in juridische zin. Bij minderjarigen wordt namelijk aangenomen dat volwassenen, gewoonlijk hun ouders, het beste voor hen kunnen beslissen. Daar hoort bij dat ouders de wettelijke verblijfplaats van hun kinderen moeten bepalen.

Wel kan het belang van het kind worden meegewogen door bijvoorbeeld de rechter in het vaststellen van een omgangsregeling, maar aan de strafbaarheid van het feit verandert het niets.

Het Haags Kinderontvoeringsverdrag neemt in beginsel simpelweg aan dat het in het beste belang van het kind is om zo snel mogelijk terug te keren.